Sinoćni sastanak u sjedištu Delegacije Evropske unije u Podgorici, održan iza zatvorenih vrata pod pokroviteljstvom šefa Delegacije Johana Satlera, označio je ključni momenat za dalju dinamiku crnogorskih evrointegracija.
Glavne teme razgovora bile su ustavne promjene i strategija za prevazilaženje trenutnog političkog zastoja, odnosno potencijalni povratak Demokratske partije socijalista (DPS) u redovne parlamentarne procese.
Učešće najviših državnih zvaničnika i lidera gotovo svih relevantnih političkih partija potvrđuje težinu ovog susreta. Razgovorima su prisustvovali premijer Milojko Spajić, predsjednik Skupštine Andrija Mandić (koji je u Podgoricu doputovao neposredno pred početak sastanka u 19 časova), kao i predstavnici vladajuće većine i opozicije: Nik Đeljošaj, Boris Pejović i Vasilije Čarapić (PES), Danilo Šaranović i Boris Bogdanović (Demokrate), Danijel Živković (DPS), Damir Šehović (SD), Miloš Konatar (URA), Adrijan Vuksanović (HGI) i Jasmin Ćorović (BS).
Iz Brisela stižu nedvosmislene poruke da je za suštinski napredak i sprovođenje ustavnih reformi neophodno učešće opozicije. Budući da su za reformu pravosuđa i ključna institucionalna usklađivanja sa evropskim standardima potrebne dvotrećinske većine u parlamentu, konstruktivna uloga DPS-u otvara vrata za povratak u skupštinske odbore, kao i za ponovno preuzimanje pozicije potpredsjednika Skupštine.
Jedna od najvažnijih stavki sa sastanka odnosi se na sudbinu zakona o Agenciji za nacionalnu bezbjednost (ANB) i unutrašnjim poslovima. Iako je opozicija oštro problematizovala ova rješenja, pomenuti zakonski akti ostaju na snazi.
Podsjećanja radi, njihovo usvajanje početkom marta izazvalo je oštre debate u Skupštini. Kritičari i opozicija upozoravaju na potencijalne zloupotrebe ličnih podataka građana i neusklađenost sa evropskom Opštom uredbom o zaštiti podataka (GDPR), dok su u vezi sa Zakonom o unutrašnjim poslovima iznesene stručne primjedbe da pojedine odredbe mogu ugroziti ustavna prava na odbranu i pretpostavku nevinosti.
Sa druge strane, Vlada i vladajuća većina čvrsto brane ova rješenja kao nužan korak za modernizaciju bezbjednosnog sektora i ispunjavanje privremenih mjerila. Izvršna vlast naglašava da su ovi zakoni neophodni za zatvaranje poglavlja 24, uz napomenu da zvanični stav Evropske komisije ostavlja jasan prostor da se preostale sporne odredbe naknadno i fazno usaglase sa najvišim standardima Unije.
Crna Gora zadržava poziciju lidera u pregovaračkom procesu, a rješavanje ovih unutrašnjih političkih pitanja i saradnja vlasti i opozicije ključni su za ostvarenje ambicioznog vladinog cilja – zatvaranja svih pregovaračkih poglavlja do kraja tekuće godine.
