Nominalan rast ukupnog zaduženja punoljetnih fizičkih lica za 67% u odnosu na 2021. godinu treba posmatrati prvenstveno kroz rast prosječnih zarada, koje su u prethodne četiri godine, prema podacima CBCG, porasle za 89%, navodi se u TV prilogu Dnevnika TVCG.
Rast ličnih dohodaka, u kombinaciji sa povoljnijim uslovima kreditiranja, osnažio je kreditnu sposobnost građana.
“Moramo biti svjesni da su uslovi kredita svakako povoljniji nego u prethodnom periodu, no moje lično mišljenje je da su i dalje nepovoljni. Kredit sa kamatama od 5, 6, 7 ili 8% godišnje je izuzetno nepovoljan u poređenju sa zemljama Evropske unije”, kaže Stevan Gajević, ekonomski analitičar za TVCG.
Ukupna mjesečna zaduženost klijenta ne smije prelaziti određeni procenat njegovih mjesečnih primanja.
Procenti variraju od banke do banke, uz obavezu poštovanja regulatornih smjernica.
Nakon realizacije ekonomskih programa Evropa 1 i Evropa 2, mnogi građani dobili su priliku da podignu stambene ili keš kredite.
Sa druge strane, CBCG građanima preporučuje odgovorno i umjereno zaduživanje.
“Kako se plata povećala, a to je bio osnovni stimulans za podizanje novih kredita, ljudi su dobili sopstvenu viziju kupovne moći, koja je, pretpostavljam, uglavnom pogrešna”, kaže Gajević.
Pogrešna je uglavnom zbog nedostatka finansijske pismenosti, koja se ne uči u školama. Ona podrazumijeva obrazovanje ljudi kako da troše svoj novac.
“Nije korijen bogatstva u manjoj potrošnji ili u većim prihodima, već u tome da steknete naviku da vam troškovi i rashodi budu manji od prihoda koje imate”, navodi Gajević.
Upravljanje novcem svakako spada u vještine koje treba razvijati.
Ipak, ostaje činjenica da su kamatne stope za keš i stambene kredite u Crnoj Gori značajno veće od onih u razvijenim evropskim zemljama, dok su plate i dalje znatno niže u poređenju sa pomenutim zemljama.
