Crna Gora bi mogla da okonča pristupne pregovore sa Evropskom unijom u decembru 2026. godine, dok Srbija, Bosna i Hercegovina i Kosovo nisu napredovali u takozvanim fundamentalnim oblastima, navodi se u nacrtu godišnjeg saopštenja Evropske komisije o politici proširenja, koje bi ova institucija trebalo da objavi naredne nedelje.
To je objavio Radio Slobodna Evropa (RSE).
Paket proširenja je skup dokumenata kojim Evropska komisija ocjenjuje napredak zemalja kandidata i potencijalnih kandidata ka članstvu u Evropskoj uniji. Na osnovu njega države članice odlučuju o daljim koracima u pristupnim pregovorima, poput otvaranja i zatvaranja poglavlja.
U nacrtu, u koji je Radio Slobodna Evropa (RSE) imao uvid, ocjenjuje se da je napredak zemalja regiona i dalje neujednačen.
“Srbija, Bosna i Hercegovina i Kosovo nisu napredovali u fundamentalnim oblastima”, navodi se u dokumentu.
Fundamentalne oblasti obuhvataju vladavinu prava, demokratske institucije, reformu javne uprave i ekonomske kriterijume, i one određuju ukupan tempo pregovora.
Crna Gora je u dokumentu opisana kao predvodnik u procesu proširenja. Prema ocjeni Komisije, Podgorica je ispunila završna mjerila u svim pregovaračkim poglavljima i mogla bi da okonča pregovore do kraja ove godine.
“Izuzetan napredak Crne Gore u pristupnim pregovorima sa EU dokaz je da je proširenje i dalje dostižna stvarnost”, navodi se u nacrtu.
Komisija ocjenjuje i da je Crna Gora odlučno unaprijedila rad na fundamentalnim oblastima, sa dobrim rezultatima u vladavini prava, ekonomskom upravljanju i reformi javne uprave. Kao potvrdu da je Crna Gora predvodnik procesa proširenja navodi rad na ugovoru o pristupanju i predlog Komisije o finansijskom paketu.
U crnogorskom ugovoru o pristupanju prvi put bi se primijenio “ojačani pristup” zaštitnim klauzulama. Ugovor bi, kako se navodi, poslužio kao model za buduće ugovore o pristupanju.
Među crnogorskim reformama Komisija ističe ustavne amandmane kojima je ojačana nezavisnost Sudskog i Tužilačkog savjeta, “potpuno u skladu” sa preporukama EU i Venecijanske komisije.
Navodi i politiku nulte tolerancije prema napadima na novinare, kao i usklađivanje vizne politike sa EU od 31. oktobra 2026.
Evropska komisija navodi da bi ovogodišnji izvještaj o Crnoj Gori mogao biti posljednji redovni izveštaj o toj zemlji budući da se očekuje skoro okončanje procesa pregovora o članstvu. Od naredne godine zamijenili bi ga izvještaji o praćenju, a do pristupanja bi bio uspostavljen mehanizam za nadzor ispunjavanja preuzetih obaveza.
Izvejštaje o praćenju Komisija priprema u fazi između završetka pristupnih pregovora i ulaska zemlje u EU. Tada se više ne ocjenjuje napredak u pregovorima, već se provjerava da li zemlja ispunjava obaveze preuzete tokom pregovora i da li završava preostale reforme do dana pristupanja.
Nakon posljednje međuvladine konferencije Crna Gora bi dobila status aktivnog posmatrača u većini radnih grupa Savjeta EU.
Crna Gora, Albanija, Moldavija i Ukrajina jedine su zemlje za koje Komisija u aneksu dokumenta predstavlja “mape puta” sa rokovima i ciljevima za završetak pregovora.
