Iz Uprave za bezbjednost hrane, veterinu i fitosanitarne poslove saopšteno je da se Evropa suočava sa jednim od najintenzivnijih talasa avijarne influence (ptičjeg gripa) u posljednjoj deceniji.
Prema najnovijem izvještaju ključnih evropskih zdravstvenih i naučnih institucija (EFSA, ECDC i EURL), od septembra do kraja novembra 2025. godine, potvrđeno prisustvo visokopatogenog virusa H5N1 u čak 29 država širom kontinenta.
Statistika pokazuje rekordnu smrtnost divljih ptica, registrovana su 442 žarišta kod domaće živine i čak 2.454 slučaja kod divljih ptica.
Stručnjaci upozoravaju da je broj uginulih divljih ptica, prvenstveno pataka, gusaka, labudova i ždralova, dostigao najviši nivo još od 2016. godine.
Do danas, na teritoriji Crne Gore nije evidentiran nijedan slučaj avijarne influence kod domaće živine.
–U Crnoj Gori nakon aprila 2022. godine nijesu registrovani novi slučajevi ove bolesti. Posljednja pojava zabilježena je kod divljih ptica, konkretno pelikana – saopšteno je iz Uprave.
UZROCI
Glavni uzrok ovako naglog širenja leži u novoj varijanti genotipa virusa H5N1, na koju divlje ptice nemaju razvijen imunitet, ali i u meteorološkim uslovima poput visoke vlažnosti vazduha koja pogoduje opstanku virusa u okolini.
Virus se na farme uglavnom prenosi indirektnim putem preko divljih ptica. Posebno su pogođena jata ćuraka, a zabrinjava i podatak o porastu broja slučajeva kod vakcinisanih pataka, što ukazuje na izuzetnu agresivnost trenutnog soja.
– Ono što ovaj talas izdvaja od prethodnih je učestalija potvrda virusa kod sisara. Najviše su pogođene lisice, dok je nakon dužeg zatišja virus ponovo potvrđen i kod domaćih mačaka u dvije evropske države. Vjeruje se da su se mačke zarazile u direktnom kontaktu sa bolesnim pticama. Zbog toga stručnjaci savjetuju vlasnike u pogođenim područjima da ljubimce drže pod kontrolom i, što je ključno, ne hrane ih sirovim mesom ili proizvodima životinjskog porijekla koji nisu termički obrađeni – navedeno je u saopštenju Uprave.
PROGNOZE
Dobra vijest je da se rizik za opštu populaciju ljudi i dalje smatra niskim. Ipak, predah se ne očekuje brzo. Epidemiološki pokazatelji ukazuju na to da će intenzivna cirkulacija virusa trajati tokom narednih sedmica, a postepeno smirivanje situacije predviđa se tek sa završetkom zimskog perioda.
Do tada, oprez i prevencija ostaju jedino efikasno oružje u borbi protiv širenja ove zaraze koja ozbiljno prijeti evropskom stočarstvu i biodiverzitetu.
Preporuke
Nadležne veterinarske službe i stručnjaci preporučuju držanje domaćih ptica u zatvorenim objektima u područjima gdje je potvrđena cirkulacija virusa avijarne influence kod divljih ptica ili gdje je zabilježeno masovno uginuće divljih ptica.
Naglašavaju da je u slučaju bilo kakvih promjena zdravstvenog stanja u jatima živine ili uočavanja uginuća većeg broja divljih ptica, neophodno odmah obavijestiti nadležnu veterinarsku službu ili veterinarskog inspektora.
Uprava sprovodi monitoring
Iz Uprave za bezbjednost hrane, veterinu i fitosanitarne navode da se u kontinuitetu obezbjeđuju sredstva iz budžeta i sprovode programi nadzora radi praćenja prisustva virusa avijarne influence kod domaće živine, sa ciljem ranog otkrivanja eventualne pojave bolesti.
Paralelno sa tim, realizuje se i monitoring divljih ptica, močvarica, pri čemu se uzorkovanje dominantno vrši na području Skadarskog i Šaskog jezera, kao ključnih staništa migratornih vrsta.
– Redovno se prati razvoj epizootiološke situacije u vezi sa avijarnom influencom i, u skladu sa sprovedenim procjenama rizika, preduzima sve potrebne preventivne mjere kako bi se rizik od unošenja bolesti u Crnu Goru sveo na minimum, kao i da bi se umanjile eventualne posljedice u slučaju njenog pojavljivanja. Dosljednom primjenom preporučenih mjera rizik od pojave bolesti značajno se smanjuje, zbog čega se držaoci živine pozivaju da na svojim gazdinstvima sprovode sve propisane biosigurnosne mjere i postupaju u skladu sa principima dobrog domaćina – kazali su iz Uprave.
