Crnogorski državljani koji planiraju da se nastane u drugoj državi, oni koji se iz inostranstva vraćaju da žive u Crnoj Gori, kao i oni koji planiraju da duže od tri mjeseca budu van nje – moraće to da prijave Ministarstvu unutrašnjih poslova (MUP).
To je, između ostalog, predviđeno Nacrtom izmjena i dopuna zakona o registrima prebivališta i boravišta, koje je radna grupa MUP-a za kontrolu biračkog spiska uputila skupštinskom Odboru za politički sistem, pravosuđe i upravu.
Državni sekretar u MUP-u Novica Obradović prekjuče je saopštio da su tom parlamentarnom tijelu, uz nacrt, dostavili i inicijativu za kontrolnu raspravu.
On je rekao da je birački spisak – odnosno to da li se u njemu nalaze “stvarno oni koji zaslužuju tu da budu” – tema koja opterećuje društvo decenijama, te da su zbog toga u prethodnom periodu “obavili opsežnu analizu”.
Tema biračkog spiska godinama se koristi kao oružje u dnevnopolitičkim sukobljavanjima partija. Odbor za izbornu reformu trebalo je da se bavi njegovim sređivanjem, ali za vrijeme trajanja tog radnog tijela (do kraja prošle godine) – ništa nije urađeno po tom pitanju. Nakon što Odboru nije produžen mandat, pojavile su se najave da bi partije individualnim rješenjima mogle da pokušaju da riješe problem, pa je tako šef poslaničkog kluba vladajućeg Pokreta Evropa sad (PES) Vasilije Čarapić krajem marta kazao da će ta stranka predati u skupštinsku proceduru izmjene Zakona o biračkom spisku. Ipak, to još nisu uradili.
Nacrtom, u koji su “Vijesti” imale uvid, predviđeno je deset izmjena ili dopuna postojećeg zakonskog rješenja.
Članom 1 nacrta propisane su osnovne odredbe koje se odnose na sadržinu registra prebivališta, odnosno način ažuriranja podataka u registru prebivališta, a definisano je i značenje trajne povezanosti građanina s prebivalištem, dok je članom 2 propisana sadržina evidencija registara u kojima se, između ostalog, vrši usklađivanje sa Zakonom o životnom partnerstvu lica istog pola, ali i navodi razlog boravka u inostranstvu.
Članom 3 Nacrta zakona predviđena je izmjena člana 10 postojećeg zakona, tako što se propisuju načini prijave prebivališta, prijave promjene prebivališta i adrese, kao i prijave boravka van Crne Gore dužeg od 90 dana, kao i prijave povratka u Crnu Goru.
“Interveniše se na način što građani koji planiraju boravak van Crne Gore duže od 90 dana, tu prijavu boravka moraju izvršiti u Ministarstvu, a ne i preko diplomatsko-konzularnog predstavništva. S tim u vezi predviđena je obaveza, odnosno dužnost prijave promjene prebivališta u roku od osam dana od dana nastanka promjene. Takođe, dužan je da prijavu promjene adrese podnese Ministarstvu u opštini u kojoj ima prebivalište”, navodi se u dokumentu.
Propisano je da i je državljanin dužan da podnese prijavu prebivališta kad se nastani u Crnoj Gori – Ministarstvu u opštini u kojoj namjerava da živi, u roku od osam dana od nastanjenja.
“Takođe, u slučaju boravka van Crne Gore dužeg od 90 dana, crnogorski državljanin je dužan da podnese prijavu o odlasku u drugu državu, Ministarstvu, u opštini u kojoj ima prebivalište. Nakon povratka iz druge države dužan je da o tome podnese prijavu Ministarstvu u opštini u kojoj ima prebivalište, u roku od osam dana. Za sve navedene obaveze predviđena je kaznena odredba”, piše u dokumentu.
Jedan od najvažnijih predloga u nacrtu (čl. 4) odnosi se na izmjenu člana 12 postojećeg zakona, tako da se sad propisuje odjava prebivališta, odnosno uvodi se obaveza odjave prebivališta za građane koji napuštaju Crnu Goru, jer je dosadašnjom odredbom bilo ostavljeno na volju građana da li će to uraditi ili ne.
“… Većina to nije činila, zbog čega su isti i dalje ostajali prijavljeni na prebivalištu, iako više nisu bili trajno povezani sa Crnom Gorom”, navodi se.
Članovima 5 i 6 Nacrta propisuje se provjera podataka o prebivalištu vršenjem terenske kontrole od strane ovlašćenih policijskih službenika.
“… Provjera se omogućava i u slučajevima kad nije došlo samo do prijave prebivališta, kao i promjene prebivališta iz jedne opštine u drugu – a što je bilo do sad propisano kao jedina mogućnost vršenja terenskih kontrola tačnosti prijavljene adrese prebivališta – već i prilikom sumnje da je došlo do promijenjenih podataka koji su evidentirani u postojećim evidencijama registra prebivališta, čime se na sveobuhvatniji način daje mogućnost ažuriranja podataka u registru prebivališta”, piše u dokumentu.
Članom 7 Nacrta propisuju se kriterijumi za utvrđivanje prebivališta, a dodaju se i padežno upodobljeni termini kojim se vrši usklađivanje sa Zakonom o životnom partnerstvu lica istog pola.
Članom 8 Nacrta uvodi se regulisanje materije upisa lica mlađih od 18 godina koja se rode u inostranstvu, tako da se te osobe prilikom upisa u matične registre rođenih ne upisuju istovremeno i u registre prebivališta, već se njihovo prebivalište upisuje tek kad se nastane u Crnoj Gori, na način kojim se propisuje postupak prijave prebivališta.
Članom 10 Nacrta propisuje se po kom zakonu će se postupci prijave prebivališta, prijave promjene prebivališta i promjene adrese, kao i utvrđivanja prebivališta – započeti prije stupanja zakona na snagu…
“S obzirom na činjenicu da oko 48.000 građana nije izvršilo zamjenu lične karte ni nakon isteka posljednjeg roka za zamjenu koji je bio propisan za 30. septembra 2025, te kako se taj broj skoro u potpunosti poklapa s brojem punoljetnih građana s prebivalištem u Crnoj Gori koji na zadnjem popisu stanovništva Crne Gore 2023. godine nijesu bili popisani, to je taj broj građana prepoznat kao oni građani koji ne žive u Crnoj Gori, zbog čega je uveden član 37a kojim se propisuje obaveza njihovog brisanja po službenoj dužnosti iz registra prebivališta”, navodi se u dokumentu u koji su “Vijesti” imale uvid.
Izazovi u čišćenju biračkog spiska
Novica Obradović krajem marta je kazao da je MUP iz biračkog spiska izbrisao 173 građanina koji su preminuli.
“Došli smo do dokaza da su preminuli. Imamo i 99 za koje ne možemo da utvrdimo status, a postoje indicije da su preminuli. Da bismo to konstatovali, mora doći član porodice da to prijavi”, rekao je tada Obradović.
On je istakao i da u biračkom spisku ima i 129 osoba starijih od 100 godina.
“Za 29 smo utvrdili da su izvadili lične karte, za pet da su preminuli i izbrisali smo ih. Ali za 95 ne možemo da utvrdimo koji im je status, ne znamo ko su ti ljudi. Ono što je interesantno, imamo tri osobe koje su upisane u birački spisak, a koje su rođene 1914. godine”, naveo je Obradović.
